Bức tranh cung – cầu đang thay đổi
Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt chưa từng có: nhu cầu đầu tư vật chất (vàng miếng, vàng xu) lần đầu tiên được dự báo sẽ vượt qua nhu cầu trang sức để trở thành phân khúc lớn nhất trên thị trường toàn cầu, theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC).
Đây là một sự thay đổi mang tính cấu trúc, phản ánh tâm lý và chiến lược của nhà đầu tư toàn cầu đang thay đổi sâu sắc.
Trong khi nhu cầu trang sức toàn cầu đã giảm 19% trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục giảm thêm 11% trong năm 2026 do giá quá cao thì dòng tiền đổ vào vàng miếng và vàng xu lại tăng vọt.
Quý I/2026 chứng kiến nhu cầu đầu tư vàng vật chất đạt 474 tấn – mức cao thứ hai trong lịch sử, chỉ xếp sau quý 2/2013. Trung Quốc dẫn đầu với mức cầu kỷ lục 207 tấn, tăng 67% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi Ấn Độ tăng 34% lên 62 tấn.
Đặc biệt, các ngân hàng trung ương toàn cầu vẫn là lực lượng mua lớn nhất. Dù giảm tốc so với mức đỉnh 1.087 tấn năm 2024 nhưng các ngân hàng trung ương vẫn mua ròng 244 tấn vàng trong quý I/2026, với Ba Lan và Uzbekistan dẫn đầu.
Về phía nguồn cung, thị trường khá “ì ạch”. Giá vàng cao kỷ lục chỉ kích thích sản lượng khai thác tăng nhẹ 2% trong năm 2025 và dự kiến tăng 2,4% trong năm 2026.
Nguồn cung từ vàng tái chế hầu như không tăng (chỉ 2,8% trong năm 2025), người dân giữ vàng làm nơi trú ẩn an toàn thay vì bán ra. Trong bối cảnh cầu tăng trong khi cung không theo kịp, nền tảng cho xu hướng tăng dài hạn của vàng được củng cố vững chắc.
Những ẩn số làm đảo lộn thị trường vàng toàn cầu
Đằng sau bảng niêm yết giá vàng là một cuộc chiến thầm lặng giữa thế giới vàng giấy (phương Tây) và thế giới vàng vật chất (phương Đông). Điều này đang định hình lại hoàn toàn cách thị trường vận hành.
Thị trường vàng phương Tây chủ yếu vận hành thông qua các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai, ETF và quyền chọn, khiến khối lượng giao dịch trên giấy lớn hơn nhiều lượng vàng vật chất lưu thông.
Chỉ cần vàng vật chất không bị rút khỏi hệ thống, các ngân hàng có thể tiếp tục bán khống và kìm giá vàng mà không bị phát hiện.
Tuy nhiên, sự kiện Nga bị đóng băng tài sản năm 2022 đã thay đổi cục diện: các ngân hàng trung ương châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và các nước BRICS, quyết định rút vàng vật chất ra khỏi thị trường phương Tây để đưa về kho dự trữ nội địa.
Theo RBC Wealth Management, đây là một trong những yếu tố có thể lý giải mối tương quan 84% giữa giá vàng và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ (TIPS) trong gần 20 năm qua giờ chỉ còn 3% và vàng đã không còn “nghe lời” các ngân hàng trung ương phương Tây nữa.
Bên cạnh đó, nhiều ẩn số khác cũng làm dậy sóng thị trường. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11/2026 có thể tạo ra một chính phủ chia rẽ, làm gia tăng bất ổn chính sách và hỗ trợ nhu cầu vàng như một công cụ phòng ngừa rủi ro.
Gánh nặng nợ công toàn cầu 353 nghìn tỷ USD cũng là một “quả bom hẹn giờ”, khi Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hẹp bảng cân đối, thị trường tư nhân phải hấp thụ lượng trái phiếu khổng lồ, làm suy yếu niềm tin vào USD và thúc đẩy dòng tiền chảy vào vàng.
Đặc biệt, việc Ấn Độ bất ngờ tăng thuế nhập khẩu vàng từ 6% lên 15% từ tháng 4/2026 có thể cắt giảm 50-60 tấn nhu cầu của nước này trong năm 2026, nhưng lại mở ra cơ hội cho các trung tâm vàng mới như Thái Lan và Singapore nổi lên như những điểm đến hấp dẫn cho dòng vàng vật chất đang dịch chuyển.
3 chiến lược nhà đầu tư nên cân nhắc
Thị trường vàng năm 2026 đã hoàn toàn khác so với một thập kỷ trước. Vàng không còn là tài sản chỉ dành cho các nhà đầu tư bảo thủ hay những người tích trữ truyền thống mà đã trở thành tâm điểm của chiến lược tài chính toàn cầu.
Trong bối cảnh thị trường biến động, các chuyên gia tài chính quốc tế nhấn mạnh 3 nguyên tắc quan trọng để bảo vệ và gia tăng tài sản bền vững.
Thứ nhất, đừng chạy theo số đông. Theo ông Feroz Azeez, Phó CEO của Anand Rathi Wealth, nhà đầu tư đang bị chi phối bởi tâm lý “sợ bỏ lỡ cơ hội” (FOMO). Ông thẳng thắn: “Đây không phải thời điểm tốt để mua”, bởi khi đám đông đổ xô vào, giá thường đã neo ở mức cao. Hãy kiên nhẫn với chiến lược dài hạn thay vì cố đoán đỉnh đáy thị trường.
Thứ hai, đa dạng hóa danh mục. Các nghiên cứu từ WGC khuyến nghị tỷ trọng vàng lý tưởng là 5-15%, với 10% là điểm khởi đầu phổ biến.
Chuyên gia Cameron Judd từ Quỹ Victor Smorgon Partners cũng nhấn mạnh danh mục đa dạng nên có từ 5-10% vàng, vừa đủ phòng hộ rủi ro mà không làm mất cơ hội tăng trưởng từ cổ phiếu hay bất động sản.
Thứ ba và quan trọng nhất: Nhìn vào bức tranh vĩ mô. Kalpen Parekh, CEO của DSP Mutual Fund, cho biết ông tập trung vào các nguyên lý dài hạn và bỏ qua nhiễu thông tin hàng ngày.
Theo ông, thay vì chỉ quan tâm giá vàng từng ngày, hãy hỏi “điều gì đang thay đổi thế giới và vàng đóng vai trò gì”.
Họ theo dõi chính sách Fed, địa chính trị, xu hướng mua vàng của ngân hàng trung ương và nợ công toàn cầu – những biến số thực sự định hình thị trường dài hạn.
Nguồn: vietnamnet