Chỉ trong một đêm, kịch bản mà thị trường vàng chờ đợi suốt nhiều tuần đã thành hiện thực. Fed tăng lãi suất lần đầu sau hơn 3 năm, đẩy vàng lao dốc từ đỉnh 4.365,57 USD xuống 4.240,1 USD/ounce, tạo cú xoay trục gần 130 USD trong một ngày.
Nhưng đó chỉ là phần không mấy bất ngờ của một năm 2026 biến động bậc nhất lịch sử vàng.
Từ đỉnh cao chưa từng có gần 5.600 USD/ounce hồi cuối tháng 1, vàng đã bốc hơi gần 30% giá trị, có thời điểm rơi xuống dưới 4.000 USD vào cuối tháng 6. Câu hỏi đặt ra: đáy đã hình thành, hay vàng còn giảm tiếp?
Fed ra tay
Cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) ngày 15-16/9 khép lại với quyết định gây áp lực rõ rệt lên vàng: toàn bộ ủy ban nhất trí nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất quỹ liên bang lên vùng 3,75%-4,00%.
Đây là đợt tăng lãi suất đầu tiên của Fed kể từ năm 2023, đồng thời cũng là quyết định chính sách đầu tiên dưới nhiệm kỳ của tân Chủ tịch Kevin Warsh.
Điều khiến giới đầu tư vàng lo ngại hơn cả không phải là mức tăng 25 điểm vốn đã được thị trường định giá gần như chắc chắn, mà là tín hiệu “còn nữa” phát đi sau cuộc họp.
Theo dự báo kinh tế mới nhất (SEP), lãi suất quỹ liên bang được kỳ vọng kết thúc năm 2026 ở mức 4,1%, đồng nghĩa với khả năng còn một đợt tăng nữa trong những tháng tới. Chủ tịch Warsh phát biểu sau cuộc họp rằng “lạm phát còn quá cao và đã kéo dài quá lâu”, đồng thời cam kết Fed sẽ “đảm bảo ổn định giá cả”.
Với vàng, mỗi lần lãi suất nhích lên đồng nghĩa với chi phí cơ hội nắm giữ tăng thêm, trong khi đồng USD mạnh lên lại càng đè nặng lên kim loại quý định giá bằng đồng bạc xanh.
Phản ứng chính trị đến rất nhanh. Chỉ vài giờ sau khi Fed công bố quyết định, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng trên mạng xã hội yêu cầu Fed hạ lãi suất xuống 1% hoặc thấp hơn, với lý do “nước Mỹ đang bùng nổ với các khoản đầu tư mới” và có “tín dụng tốt nhất thế giới”.
Bóng đen xung đột vẫn phủ lên giá năng lượng
Nếu Fed là áp lực trực tiếp thì căng thẳng tại eo biển Hormuz chính là nguyên nhân gốc rễ buộc ngân hàng trung ương Mỹ phải hành động.
Xung đột Mỹ – Iran bùng phát từ cuối tháng 2/2026 đã đẩy giá dầu thế giới lên mức cao nhất trong nhiều năm.
Brent có thời điểm vượt 114 USD/thùng chỉ trong vài ngày đầu xung đột, khi tuyến hàng hải huyết mạch bị gián đoạn nghiêm trọng.
Căng thẳng đã có giai đoạn hạ nhiệt giữa năm khi Hormuz lưu thông trở lại. Nhưng những diễn biến quân sự mới trong tháng 9 lại khiến giá dầu áp sát ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ giữa tháng 5. Điều này làm sống lại lo ngại lạm phát mà Fed không thể phớt lờ.
Đây chính là thế “tiến thoái lưỡng nan” kinh điển: lạm phát do cú sốc nguồn cung về lý thuyết nằm ngoài tầm với của chính sách tiền tệ, nhưng nếu không phản ứng, rủi ro kỳ vọng lạm phát mất neo sẽ càng lớn.
Chủ tịch Warsh đã chọn hành động và vàng là bên “lãnh đủ” hệ quả kép: lãi suất cao hơn và đồng USD mạnh hơn.
Trụ đỡ âm thầm của ngân hàng TW nhưng không vô hạn
Giữa những con sóng ngắn hạn từ Fed và giá dầu, một câu chuyện dài hơi hơn vẫn đang âm thầm diễn ra: cuộc đua tích trữ vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Số liệu mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy một bức tranh khá bất ngờ. Ban đầu, WGC ước tính các ngân hàng trung ương đã mua ròng 244 tấn vàng trong quý I/2026. Nhưng sau khi rà soát lại, con số thực tế chỉ còn 57 tấn – mức thấp nhất trong hơn 15 năm.
Nguyên nhân là một phần giao dịch trước đó đã bị tính nhầm vào nhóm giao dịch OTC (mua bán song phương ngoài sàn), thay vì được ghi nhận đúng là hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương.
Nhưng ngay sau đó, quý II lại chứng kiến cú lội ngược dòng ngoạn mục. Các ngân hàng trung ương mua ròng 289 tấn vàng, tăng 62% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức kỷ lục cho một quý II, đúng vào giai đoạn giá vàng vừa trải qua quý giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ.
Ba Lan tiếp tục là người mua tích cực nhất, bổ sung 51 tấn trong quý II, nâng tổng lượng mua nửa đầu năm lên 82 tấn, tiến gần hơn tới mục tiêu dự trữ 700 tấn.
Trung Quốc xếp thứ hai với 33 tấn trong quý, mức mua hàng quý cao nhất kể từ cuối năm 2023, nâng dự trữ vàng chính thức lên 2.346 tấn.
Điều đáng chú ý là trong khi các ngân hàng trung ương miệt mài gom vàng, dòng vốn tại các quỹ ETF vàng lại âm thầm rút ra. Cụ thể, các quỹ này đã bán ròng khoảng 45 tấn vàng, tương đương gần 4 tỷ USD trong quý II.
Sự trái chiều này cho thấy 2 nhóm nhà đầu tư đang nhìn thị trường bằng 2 lăng kính khác nhau: giới tài chính lo ngắn hạn nên tìm cách thoát ra, còn các ngân hàng trung ương theo đuổi chiến lược dài hạn nên vẫn kiên trì mua vào.
Dù vậy, tính chung cả nửa đầu năm, tổng lượng mua của khối ngân hàng trung ương vẫn chỉ đạt 346 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022, cho thấy ngay cả lực mua “cấu trúc” này cũng không hoàn toàn miễn nhiễm trước mặt bằng giá cao và môi trường lãi suất khắt khe hơn.
Nguồn: vietnamnet